Çevreyi koruyan bir topluluk modeli geliştiren yoksul gecekondu mahallesindeki çöplerle dolu alanlar bugün sebze bahçelerine, ortak mutfaklara ve dayanışma merkezlerine dönüştü.
Brezilya’nın São Paulo şehri yakınlarındaki Vila Nova Esperança Favela, yıllardır tahliye tehdidi altında yaşayan yoksul bir gecekondu mahallesidir. 2003 yılında mahalleye taşınan Maria de Lourdes Andrade Silva, yani mahallede bilinen adıyla “Lia Esperança”, bölgenin kısa süre sonra tahliye tehdidiyle karşı karşıya kaldığını öğrendi. Yetkililer, mahallenin çevre koruma alanı içinde kaldığını belirterek yaklaşık 600 ailenin bölgeden çıkarılmasını istiyordu.Mahallede çöp toplama sistemi yoktu. Atıklar doğaya bırakılıyor, çevre hızla kirleniyordu. Silva ise sorunun insanlardan değil, hizmet eksikliğinden kaynaklandığını düşünüyordu.“Evimi de başkalarının evini de kaybetmemek için bir şey yapmam gerektiğini düşündüm.”
Silva ve mahalle sakinleri önce büyük bir temizlik hareketi başlattı. Düzenli çöp toplama çalışmaları yapıldı, ortak atık alanları kuruldu. Ardından boş arazide bir topluluk bahçesi oluşturuldu.İlk başta yalnızca birkaç kişi sebze ekiyordu. Ancak zamanla proje büyüdü. Bugün bahçede marul, havuç, pancar, çeşitli otlar, meyveler ve tıbbi bitkiler yetiştiriliyor.Mahalle sakinleri gönüllü çalışıyor; karşılığında ürünlerden pay alıyor. Fazla ürünler ise uygun fiyatlarla diğer ailelere satılıyor.“Bahçeyle birlikte çevre eğitimi de getirdik.”
Projede kadınlar merkezi bir rol üstleniyor. Bahçede ve topluluk mutfağında çalışan gönüllülerin çoğu kadınlardan oluşuyor.Kurulan ortak mutfakta “PANCs” adı verilen besleyici yerel bitkilerle yemekler hazırlanıyor. Kadınlar aynı zamanda pasta yapımı, yemek satışı, dikiş ve örgü gibi alanlarda eğitim alarak gelir elde etmeye çalışıyor.Katılımcılar, bahçede çalışmanın yalnızca ekonomik değil psikolojik olarak da kendilerine iyi geldiğini söylüyor.
Topluluk bahçesi zamanla yalnızca tarım yapılan bir alan olmaktan çıktı. Geri dönüştürülmüş malzemeler kullanılarak bir kütüphane inşa edildi. Eğitimler, atölyeler ve dayanışma etkinlikleri düzenlenmeye başladı.Bahçe sayesinde mahallede sağlıklı beslenme yaygınlaştı. Silva, tıbbi bitkilerin hastalıkların azalmasına katkı sağladığını savunuyor.Uzmanlara göre bu tür girişimler “gıda egemenliği” sağlıyor; yani insanlar kendi yiyeceklerini üreterek dışa bağımlılıklarını azaltıyor.
Tüm başarı hikâyesine rağmen mahalle sakinleri hâlâ güvende hissetmiyor. Yetkililer bölgenin çevre koruma alanı olduğunu vurgularken, bazı kurumlar ailelerin başka konutlara taşınmasını istiyor.Mahalle halkı ise yıllardır çevreyi koruduklarını, doğaya zarar vermek yerine onu iyileştirdiklerini söylüyor.“Bahçe olmasaydı bizi çoktan buradan çıkarırlardı.”
Vila Nova Esperança’nın hikâyesi, yoksul mahallelerin yalnızca sorun değil çözüm de üretebileceğini gösteriyor. Mahalle sakinleri, devlet desteği olmadan başladıkları mücadelede çevreyi koruyarak yaşam alanlarını savunmaya çalışıyor.
Kaynak: bbc.co.uk
Editor - yesilodak.com